Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğu gerçeği, yapısal dönüşümün de şart olduğu gerçeğini ortaya koyuyor. Peki, gerçeklerle ne kadar yüzleşiliyor ve gereği hangi oranda yerine getiriliyor?

Yıllardır muhtemel Marmara depremi konuşuluyor ve bu konuda hızlı bir şekilde yapısal dönüşüm için çalışmalar yapılıyor. İstanbul'da gerek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı gerek Büyükşehir Belediyesi gerekse de ilçe belediyeleri farklı projeleri hayata geçiriyor. Kentsel dönüşüm için önemli kampanyalar yürütülüyor.

Peki, İstanbul'daki hummalı çalışmalar Türkiye'nin risk altındaki farklı şehirlerine nasıl yansıyor?

Uzmanlar, gerçekleşme olasılığı yüksek olan Marmara depremine ilişkin beklentilerin yanı sıra Güneydoğu'daki risklere de dikkat çekiyor.

Bölge, kuzeydeki Bitlis-Zagros Sıkışma Kuşağı ve batısındaki Doğu Anadolu Fay Hattı nedeniyle önemli bir sismik hareketlilik altında bulunuyor. Aktif fay zonlarının etki alanında bulunan ve orta-büyük şiddette deprem üretme potansiyeline sahip bölgelerden olan Güneydoğu'da Diyarbakır ili de risk altında bulunuyor. Ancak, başta Diyarbakır olmak üzere bölge illerindeki yapısal dönüşüm için gerekli hassasiyetin gösterilmemesi eleştiri konusu oluyor.

Başta İstanbul olmak üzere Marmara'daki kentsel dönüşüm çalışmaları Güneydoğu'da, özellikle de Diyarbakır'da sahaya yansımıyor. Uzun zamandır kentsel dönüşüm çalışmalarının başlatılacağı konuşulan merkez Bağlar İlçesi Kaynartepe Mahallesi sakinleri, çalışmaların bir an önce başlatılmasını bekliyor.

Neredeyse bir ilçe nüfusu kadar insanın yaşadığı Kaynertepe'de çok sayıda metruk yapının yanı sıra çarpık kentleşme ve farklı yapısal sorunlar da bulunuyor.

Kaynartepe Mahallesi, 26 Eylül 2020 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Resmi Gazete'de yayımlanarak riskli alan kabul edilmişti. Projenin ilk etapta 54 dönümlük alanda ve genel olarak 5 etap halinde yapılması planlandı; ancak aradan geçen yıllarda somut bir ilerleme kaydedilemedi.

Mahalle sakinleri ise projenin bir an önce başlatılmasını ve bölgede yüksek oranda borçlandırıcı uygulamanın halka yansıtılmamasını istiyor. Diyarbakırlılar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Büyükşehir Belediyesi ve Bağlar Belediyesi'nin sorumlu davranıp yapısal soruna çözüm üretmesini bekliyor.

İLKHA'ya konuşan mahalle sakinlerinden Mehmet Ali Kızıldağ, projenin bir türlü başlatılmamasını şu sözlerle eleştirdi: "Yaklaşık 15 senedir Kaynartepe Mahallesinde oturuyorum. 2018'den beri mahalle kentsel dönüşüme girmiş ama bir türlü çıkamadı. Topu bir belediye bir çevre şehircilik müdürlüğüne atıyorlar… Binalar yıkıldı yıkılacak. En ufak bir sarsıntıda park alanına kaçıyoruz. Mahalleli olarak kentsel dönüşüm yapılmasını istiyoruz."

Mehmet Ali Kızıldağ

Mahalle sakinlerinden Şaban Toy da kentsel dönüşümün sürekli gündeme getirilmesine rağmen herhangi bir çalışma yapılmamasına tepki göstererek, "Sürekli kentsel dönüşüm yapıyoruz diyorlar ama bir türlü yapılmıyor. Evlerin hepsi zaten boşalmış, kentsel dönüşüm olsa caddeler genişler, ağaçlar dikilir, insanlar oksijen alır. Mevcut durumda burada ne oksijen ne de başka bir şey alabiliyoruz. Yapıların hiçbiri sağlam değil. Kentsel dönüşüm olsaydı iyi olurdu." şeklinde konuştu.

Yine mahalle sakinlerinden Recep Çalışkan ise Kaynartepe'de çarpık kentleşmenin ciddi sorunlara yol açtığını belirterek dar sokaklar nedeniyle itfaiye ve ambulans gibi acil müdahale araçlarının geçişinde güçlük yaşandığını ifade etti.

Sonuç alınamayan sürece dair tepkisini dile getiren Çalışkan, başta İstanbul olmak üzere farklı şehirlerdeki kentsel dönüşüm çalışmalarının neden Diyarbakır'da başlatılmadığı sorusunu yöneltti.

Recep Çalışkan

Çalışkan, "Batıda bu tür yerleri yıkıp kentsel dönüşüme koydular. Diyarbakır'da da olsun; Kaynartepe, Muradiye, Fatih, Körhat, 5 Nisan, biraz daha yeni yapı da olsa Şeyh Şamil… 2009'dan beri sözde kentsel dönüşüm kapsamındadır ama bir türlü faaliyete sokmadılar. Son olarak kentsel dönüşümü başlattılar, depremden sonra tekrar durdurdular." ifadelerini kullandı.

Şimdi Diyarbakırlılar soruyor: "İstanbul'dan esirgenmeyen, Diyarbakır’dan esirgeniyor mu?" (İLKHA)