زەکەریا یاپجیئۆغلو سەرۆکی گشتی هودا پار لەبارەی ڕاپۆرتی کۆمیسیۆنی هاوپشتی و برایەتی و دیموکراسی نیشتمانی وتی، "چڕکردنەوەی پرۆسەکە تەنها لەسەر یەک ڕێکخراو یان تاکێک هەڵەیەکی ستراتیژییە. زۆر گرنگە چوارچێوەیەکی یاسایی فراوان و هەمەلایەنە دروست بکرێت کە ئەو ڕێکخراو و پێکهاتانە لەخۆبگرێت کە لە ئێستادا چەک بەکاردەهێنن و پێویستە هانبدرێن بۆ وازهێنان لێیان، هەروەها ئەوانەی کە لە ڕابردوودا چەکیان بەکارهێناوە بەڵام ئێستا بە تەواوی دەستبەرداری کردەوەی توندوتیژی بوون."

زەکەریا یاپجیئۆغلو سەرۆکی گشتی هودا پار لەبارەی ڕاپۆرتی کۆمیسیۆنی هاوپشتی و برایەتی و دیموکراسی نیشتمانی باسی لەوە کرد کە بەخۆی دەنگی بەڵێ داوە و هەڵسەنگاندنی ڕاپۆرتەکەی کرد.

یاپجیئۆغلو ئاماژەی بەوەدا کە ئەو ڕاپۆرتەی کۆمسیۆن ئامادەی کردووە کەموکوڕی لە ڕووی میتۆدۆلۆژی و ناوەڕۆک و ڕێبازە میتۆدۆلۆژییە نادروستەکان و نادروستی لە دیدگای چارەسەرکردندا لەخۆگرتووە و ئەمەش پێویستی بە زیادکردنی بۆچوونێکی ناکۆکی هەیە بۆ ڕاپۆرتەکە. یاپجیئۆغلو بە جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە پشتگیری لە هەموو هەوڵێکی بە نیازپاکی دەکەن بۆ وەستاندنی خوێنڕشتن و بەدیهێنانی ئاشتی کۆمەڵایەتی، پێشنیارەکانی خۆی سەبارەت بە وردەکارییەکانی ڕاپۆرتەکە لەگەڵ ئەندامانی کۆمسیۆن باس کرد.

"بناغە و بنەمای برایەتی ئایینی پیرۆزی ئیسلامە"

یاپجیئۆغلو، سەرنجی بۆ ئەو زمانە ڕاکێشا کە لە ڕاپۆرتەکەدا بەکارهاتووە لە کاتی باسکردنی پاشخانی مێژووییدا، ڕایگەیاند کە چەمکی "باوەڕی هاوبەش" پێویستی بە مانای زیاتر هەیە.

یاپجیئۆغلو وتی، "ڕاپۆرتەکە وێڕای باس لە پاشخانی مێژوویی پەیوەندییەکانی کورد و تورکیا دەکات، 'باوەڕی هاوبەش' وەک یەکێک لە بەردی بناغەی چارەنووسی هاوبەشی هەزار ساڵەیان دەهێنێتەوە. بەڵام ئەم دەستەواژەیە وردتر نەکراوەتەوە؛ بە ڕوونی باس لەوە نەکراوە کە 'ئیمانی هاوبەش' ئاماژەیە بۆ ئیسلام، کە خودی جەوهەری ئەم ناوچەیە و ئیمانی زیاتر لە سەدا نەوەدی میللەت. بناغە و پشتیوانی ئەو هاودەنگی و برایەتی بێئەندازەی کورد و تورک بە درێژایی مێژوو، لە شەڕی مەلازگردەوە تا ئەمڕۆ، لە ئایینی پیرۆزی ئیسلامدایە. باس نەکردنی ئەم ڕاستییە بە ڕوونی و تەنیا بەکارهێنانی چەمکێکی وەک 'باوەڕی هاوبەش' بە واتای لەدەستدانی جەوهەری بابەتەکە دێت."

"پێویستە پرسی کورد و دیاردەی توندوتیژی لەیەکتر جیابکرێنەوە"

یاپجیئۆغلو ڕایگەیاند، "لە ڕاپۆرتەکەدا ئاماژە بە هەوڵەکانی پێشووی چارەسەرکردنی کێشەکەش کراوە. جێگەی داخە کە هەندێک لەو هەڵانەی لە پرۆسەکانی پێشوودا کراون، لانیکەم بەشێکیان دووبارە دەکرێنەوە". جەختیشی لەوە کردەوە کە یەکێک لە هەڵە هەرە دیارەکان کورتکردنەوەی پرسی سەد ساڵەی کورد بوو بۆ خولگەیەکی توندوتیژی کە ٤٠ ساڵی ڕابردووی گرتەوە.

"هیچ چارەسەرێکی کۆنکرێتی و بنەڕەتی پێشنیار نەکراوە"

یاپجیئۆغلو لە بەردەوامی وتی، "ڕاپۆرتەکە لە کاتێکدا جەخت لەسەر پێویستی ڕووبەڕووبوونەوەی ڕەگ و ڕیشەی پرسی کورد دەکاتەوە، بەڵام شکست دەهێنێت لە پێشکەشکردنی ڕێگەچارەی کۆنکرێتی و بنەڕەتی بۆ ئەم هۆکارە بنەڕەتییانە، وەک نکۆڵیکردن لەسەر ئاستی دەستووری و ئاستەنگ لە بەردەم بەکارهێنانی زمانی دایک. کێشەکە بە شێوەیەکی ناتەواو ناوی لێنراوە، چارەسەرەکەش بە ناتەواوی ماوەتەوە. ئەم دۆخە مەترسی ئەوەی لەسەرە کە جارێکی دیکە پرسەکە لە چوارچێوەی 'ڕێک و پێکی گشتی و ئاسایش'دا قەتیس بکاتەوە."

"پێدانی ماف و ئازادییە بنەڕەتییەکان نابێت بە مەرج ببەسترێتەوە"

یاپجیئۆغلو ئاماژەی بەوە کرد کە بەستنی پێدانی ماف و ئازادییەکان بە مەرجی هەڵوەشاندنەوەی ڕێکخراوی چەکدار هەڵەیە و وتی، "ئەو بەیاننامەیەی لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە، 'هاوکات لەگەڵ دیاریکردنی جێی متمانەی نەهێشتنی ڕێکخراوی تیرۆریستی چەکدار، پرسە سەرەکییەکانی وەک پاراستنی نەزمی گشتی، فراوانکردنی ماف و ئازادییەکان، بەهێزکردنی یەکگرتنی کۆمەڵایەتی و بەهێزکردنی هەستی دادپەروەری وەک ئەولەویەتێک دەخرێنە ڕوو. (لاپەڕە ٢٢)'، ئەمەش دەرئەنجامی ڕێبازێکی کەموکوڕییە. مافە بنەڕەتییەکان ناتوانن ملکەچی دانوستان بن و ناتوانرێت بە بارمتە بگیرێن لەبەرامبەر بوون و نەبوونی هیچ گروپێکی چەکداریدا. دەبێت دادپەروەری لە هەموو بارودۆخێکدا جێگیر بکرێت؛ ڕێبازێک بە پێچەوانەوە ئەو تێڕوانینە بەهێز دەکات کە مافەکان 'بەخشینی مەرجدار'ن، کە لەگەڵ بنەمای سەروەری یاسادا ناگونجێت."

"ناتوانرێت ڕەنج و نادادپەروەرییەکانی ڕابردوو پشتگوێ بخرێت"

یاپجیئۆغلو ناڕەزایی دەربڕی بەرامبەر بە خستنەڕووی سیاسەتە ئەمنییەکانی ڕابردووی دەوڵەت لە ڕاپۆرتەکەدا وەک "پێویستییەک" و ڕایگەیاند کە کردەوەی نایاسایی وەک کوشتنی دەرەوەی دادوەری، سووتاندنی گوندەکان و ئەشکەنجەدان بە هیچ شێوەیەک ناتوانرێت بە ڕەوا هەژمار بکرێت. یاپجیئۆغلو وتی، "لەبری ئەوەی لە ڕاپۆرتەکەدا ئاماژە بەوە بکرێت کە "ئەم کێشە گەورەیە کە ساڵانێکی زۆرە بەردەوامە، سیاسەت و دەوڵەتی ناچار کردووە بە ڕەفڵەکسە ئەمنییەکانەوە مامەڵە بکەن" (لاپەڕە ٢٣)، ڕێبازێکی وردتر و دادپەروەرتر و بنیاتنەرتر، جەختکردنەوە لەسەر پێویستی ئیدانەکردنی ڕوون و ئاشکرای هەڵەکان و دابینکردنی گەرەنتی یاسایی و سیاسی کە هەرگیز دووبارە ناکرێتەوە، دەبوا هەبووایە."

"پێویستە چوارچێوەیەکی یاسایی گشتگیر دروست بکرێت کە ئەو ڕێکخراو و پێکهاتانە لەخۆبگرێت کە بە تەواوی وازیان لە کردەوەی توندوتیژی هێناوە"

یاپجیئۆغلو ڕایگەیاند کە چڕکردنەوەی پرۆسەکە تەنها لەسەر یەک ڕێکخراو یان تاکێک هەڵەیەکی ستراتیژی دەبێت، و ئەم هۆشداریانەی خوارەوەی سەبارەت بە بازنەی ڕێسا یاساییەکان دەرکرد:

"زۆر گرنگە چوارچێوەیەکی یاسایی گشتی و هەمەلایەنە دروست بکرێت کە ئەو ڕێکخراو و پێکهاتانە لەخۆبگرێت کە لە ئێستادا چەک بەکاردەهێنن و پێویستە هانبدرێن بۆ وازهێنان لێیان، هەروەها ئەوانەی کە لە ڕابردوودا چەکیان بەکارهێناوە بەڵام ئێستا بە تەواوی دەستبەرداری کردەوەی توندوتیژی بوون. هەر ڕێسایەکی یاسایی پێویستە ئیندێکس نەکرێت بە ناوی کەسەکان یان ڕێکخراوەکان، بەڵکو بە ئامادەیی ئەوان بۆ وازهێنان لە توندوتیژی."

"جێبەجێکردنی ڕێساکان 'بە شێوەیەکی کاتی' دروست نییە"

یاپجیئۆغلو لە بەردەوامی وتی، "هەڵەیە چاوەڕێی وادەیەکی نادیار بکرێت، وەک 'تەواوبوونی تەسفیەکردنی ڕێکخراوەکە'، پێش ئەوەی ڕێکخستنە یاساییە پێشبینیکراوەکان بکرێت. لە پێناو دامەزراندنی متمانە و نیشاندانی جددییەتی پرۆسەکە، پێویستە لە ئێستاوە ڕێساکان دابنرێن، و ڕوون بێت کە هەر بڕگەیەک بۆ کێ و چۆن جێبەجێ دەکرێت. جگە لەوەش، هەروەها جێبەجێکردنی ئەم ڕێسایانە 'بە شێوەیەکی کاتی' هەڵەیە. درێژکردنەوەی ئەو ماوەیە بە ڕێسایەکی نوێ ئەگەر ئامانجەکە لە ماوەی دیاریکراودا بەدی نەهات هەمان شت نییە لەگەڵ درێژکردنەوەی ئەرکی کۆمسیۆن. هەروەها کردنی یاساکان تایبەت بە تاکێک یان پێکهاتەیەکی ڕێکخراوەیی تایبەت پێچەوانەی بنەمای گشتگیربوونی یاسایە. ئەو باشترکردنانەی کە دەبێ ئەنجام بدرێت نابێت تایبەت بێت بە تاکێک یان ماوەیەک، بەڵکو دەبێت هەمیشەیی و سروشتی گشتی بێت، ئاسایشی یاسایی مسۆگەر بکات."

"ئەم ئامانجە پێویستی بە هەوڵی زیاتر و ڕێبازێکی دڵسۆزانە و هەنگاوی بوێرانە هەیە"

یاپجیئۆغلو لە کۆتاییدا جەختی لەوە کرد کە تورکیایەک کە توندوتیژی بە تەواوی کۆتایی هاتبێت و یاسای دادپەروەری دامەزرابێت، مومکینە و وتی، "ئەم ئامانجە پێویستی بە هەوڵی زیاتر و ڕێبازێکی دڵسۆزانە و هەنگاوی بوێرانە هەیە. بەو هیوایەی بە زووترین کات بەدی بهێنرێت، بە ڕێز و سۆزەوە سڵاو لە هەمووتان دەکەم."(İLKHA)