Türkiye genelinde konut fiyatları ve kira bedellerinde yaşanan olağanüstü artışlar, orta ve dar gelirliler için başını sokacak bir ev edinmeyi neredeyse imkânsız hale getirdi. Bu süreçte barınma hakkının anayasal bir güvence olduğunu hatırlatan HÜDA PAR'ın Meclis'e sunduğu Harçlar Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, tartışılmaya başlandı.

Konut edinim maliyetlerini düşürmeye yönelik somut bir adım olarak değerlendirilen teklifin piyasaya ve halkın bütçesine nasıl yansıyacağı değerlendiriliyor.

Birden fazla evi olanla ilk kez alanın aynı harcı ödemesi

Mevcut sistemde, yatırım veya sermaye birikimi amacıyla onuncu evini alan bir mülk sahibi ile hayatı boyunca biriktirdiği parayla başını sokacak ilk yuvasını kurmaya çalışan bir kişi, tapu dairesinde aynı oranda, yani yüzde 4 oranında tapu harcı ödüyor.

Tüketici Dernekleri bu durumu açık bir adaletsizlik ve "sosyal devlet" ilkesinin ihlali olarak görüyor. Vergilendirmenin mali güce göre yapılması gerektiği belirtilirken, ilk evini alacak olanlara getirilecek tam muafiyetin vergi adaletini sağlamada güçlü ve psikolojik olarak rahatlatıcı bir zemin oluşturacağı ifade ediliyor.

Dar gelirlinin ev sahibi olma potansiyeli ve piyasa etkisi

Gayrimenkul fiyatlarının milyon liralarla ifade edildiği günümüzde, yüzde 4'lük tapu harcı, yarı yarıya alıcı ve satıcı arasında paylaştırılsa bile uygulamada genellikle alıcıya yüklenen tutar azımsanmayacak bir bariyer oluşturuyor. Örneğin, 4 milyon TL'lik mütevazı bir dairenin sadece tapu harcı maliyeti 160 bin TL'yi buluyor.

Emlak Piyasası Uzmanları, harç muafiyetinin dar gelirlilerin sırtındaki peşinat maliyetini doğrudan hafifleteceğini belirtiyor. Alıcıların krediye ulaşmakta zorlandığı bir dönemde, tapu harcı kadar bir tutarın cepte kalması can suyu olarak nitelendiriliyor.

Tabi bir de madalyonun diğer yüzü var. Uzmanlar kritik bir uyarılarda da bulunuyor. Eğer piyasada arz yetersizliği sürer ve denetim mekanizmaları işletilmezse, harçtan sağlanan muafiyet avantajı satıcılar tarafından konut satış fiyatlarına eklenebilir.

Yani 4 milyonluk ev, "harç avantajı" bahanesiyle hızlıca 4 milyon 150 bin TL'ye yükselebilir. Bu nedenle teşviklerin, katı fiyat denetimleri veya ilk evini alacaklara yönelik özel kontenjanlarla uygulanması gerektiği hususun uyarılar yapılıyor.

Meclis'teki siyasi partiler HÜDA PAR'ın teklifine destek verecek mi?

Tüm bunlarla birlikte HÜDA PAR'ın sunduğu 3 maddelik teklifin yasalaşabilmesi için Meclis’teki diğer siyasi partilerin yaklaşımları belirleyici olacaktır.

Barınma ve konut krizinin, ideolojik sınırların ötesinde tüm toplumu doğrudan etkileyen yapısal bir sorun olduğu biliniyor. Bu nedenle muhalefet partilerinin sosyal devlet ve halkçı politikalar ekseninde bu düzenlemeye "evet" demesi gerekiyor.

Tabi teklifin yasalaşması büyük ölçüde Cumhur İttifakı ortakları AK Parti ve MHP'nin tavrına bağlı. Halkın üzerindeki ekonomik baskıyı hafifletmek adına teklif, iktidar tarafından sahiplenilerek geniş kapsamlı bir "Konut Edinme Destek Paketi" içerisine entegre edilerek de Meclis'ten geçirilebilir.

Özetle; HÜDA PAR'ın tapu harcı muafiyeti teklifi, dar gelirlinin sırtındaki yükü azaltmaya yönelik doğru teşhis edilmiş, toplumsal karşılığı yüksek bir adım olarak değerlendiriliyor. Ancak bu adımın nihayete ulaşması ve konut hakkına erişimi kolaylaştırması, teklifin Meclis’te partiler üstü bir uzlaşıyla kabul edilmesine bağlı olarak görülüyor. (İLKHA)