Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hatice İrem Özteke Kozan, Yükseköğretim Kurumları Sınavı'nda (YKS) tercih yapacak öğrencilerin, tercih verirken kafalarının karışabileceğini ve zorlanabileceklerini belirterek, bu noktada hem aileleriyle hem de öğretmenleriyle iş birliği içerisinde olmaları gerektiğini söyledi.

Prof. Dr. Hatice İrem Özteke Kozan, öğrenciler meslek seçerken, iş seçerken, ilgi alanlarıyla, "Ne yapmaktan hoşlanıyorum?", "Ben yeteneklerimle hangi konuda iyiyim?" ve "Yaşamda ne için, insanlara hizmet etmek istiyorum?" amaçlarını göz önünde bulundurarak tercih yapmalarının kendileri için daha sağlıklı olacağı konusunda değerlendirmelerde bulundu.

Hatice İrem Özteke Kozan, tercih döneminde ailelerin çocuklarını kendi istekleri doğrultusunda seçim yaptırmak istemelerinden dolayı öğrencilerin aileleriyle anlaşmazlık yaşayabildiklerini ifade etti. Ayrıca tercih konusunda öğrencilerin kafasının karışması gibi bir durum söz konusu olduğundan, öğrencilerin bu durumda rehberlik öğretmenleriyle istişare etmelerinin kendileri için daha sağlıklı olacağını belirtti.

Kozan, tercih zamanında öğrencilerin zorlandığını söyleyerek, bu durumda psikolojik desteğe başvurabilmelerini tavsiye etti.

Kozan, "Öğrenciler tercih zamanında gayet zorlanabiliyorlar. Gerçekten baktığımızda oldukça stresli bir dönem. Sadece öğrenciler için değil, hem aileler hem öğrenciler için oldukça zor ve tercihleri açısından kararsız kaldıkları bir dönem. Genellikle bu dönemde stres artabiliyor, kaygı artabiliyor. 'Ne yapacağım?' endişesi olabiliyor öğrencilerde. Aynı zamanda aileyle çatışma da artabiliyor. Çünkü bazen ailenin öğrenciden beklentileri, kendi çocuğundan beklentileriyle öğrencilerin kendi istediği çatışabiliyor tercihlerde. Genel olarak böyle bir durumda tabii en iyi şekilde kendi okullarındaki rehber öğretmenler yardımıyla bu süreci halledebilirler. Ama bunun dışında psikolojik bir desteğe ihtiyaç duyarlarsa da psikolojik yardıma başvurabilirler." dedi.

Öğrencilerin meslek seçerken bile kaygılanabileceğini söyleyen Kozan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Öğrenciler şöyle bir kararsızlık içinde bulunuyorlar. Her yerde gördüğümüz bir şey var. İşte geleceğin meslekleri ya da üniversiteyi bitirdikten sonra işsiz kalır mıyım endişesi de onlara eşlik ediyor. Yani öğrencilerin bu tercih döneminde zorlandıkları tek şey sadece nereyi seçeceğim, hangi üniversiteyi ya da hangi bölümü seçeceğim değil; aynı zamanda üniversiteyi bitirdikten sonra işsiz kalır mıyım ya da iş bulabilir miyim kaygısı da onlarda, gelecek kaygısı da oldukça yoğun. O yüzden tercih yaparken genellikle böyle geleceğin en iyi olabilecek meslekleri, en kolay iş bulabileceği meslekler nelerdir gibi böyle bir yanılgıya da kapılabiliyorlar."

Kozan, öğrencilerin tercih amacıyla ilgili sözlerini şöyle sürdürdü:

"Evet, gelecekte bazı meslekler daha ön plana çıkacak. Özellikle bu yapay zekâyla ilgili, nüfus yaşlanıyor, yaşlı bakımıyla ilgili, biyomedikal, sağlık turizmi gibi alanlarda oldukça revaçta meslekler var. Ama bu şu anlama gelmesin. Sadece gelecekte bazı meslekler ön plana çıkacak diye öğrencilerin bu noktada tercih yapması çok sağlıklı olmaz. Tercih yaparken evet, belki onların iş bulabilecekleri mesleklere yönelmeleri önemli ama bütün bunların ötesinde ilgi, yetenek ve değerleriyle örtüşmesi de çok önemli seçecekleri alanın. Yetenek dediğimiz bizim doğuştan getirdiğimiz bazı özelliklerimiz vardır. Bazı alanlarda daha iyiyizdir ve biz bunu doğuştan getiririz. İlgiler, bizim çocukluktan itibaren yapmaktan hoşlandığımız aktiviteleri içerir. Değerler de aslında yaşam amacımızla ilgili. Yani ben ne için yaşıyorum, ne için varım ile ilgili.”

Kozan, “Dolayısıyla meslek seçerken, iş seçerken hem ilgilerimle, ne yapmaktan hoşlanıyorum, hem benim yeteneklerim, hangi konuda iyiyim ve hem de yaşamda ne için insanlara hizmet etmek istiyorum; işte ruh sağlığı alanında mı çalışmak istiyorum ya da yazılım alanında mı çalışmak istiyorum, ne için buradayım, ne için çalışmak istiyorum? Bütün bunlar birbirleriyle örtüşerek yaparlarsa tercihlerini daha sağlıklı bir tercih dönemi geçirirler diye düşünüyorum." cümlelerini kullandı.

Kozan, ailelerin kendi istediklerini değil de çocukların ne istediği ve onların yetenekleri doğrultusunda destek çıkmalarının önemine değindi.

Kozan, "Ailelerle de çatışma çok artabiliyor bu dönemde. Çünkü aileler bazen kendi istekleri doğrultusunda çocuklarına seçim yaptırmak istiyorlar. İşte diyorlar ki şu mesleği seçersen açıkta kalmazsın ya da bu mesleği seç gibi ya da bazen kendi yapamadıkları, kendi okuyamadıkları bölümleri çocuklarının okuması yönünde de bir istek ve arzuları olabiliyor. Ama bunu yaparken kendi yetenek ve ilgileriyle çocuğunun ilgi ve yetenekleri, değerleri çok örtüşemeyebiliyor. Bu noktada çocukları karar verirken destek olmaları, onların yanında olmaları ve en başta çocuklarını çok iyi gözlemlemeleri lazım. Çünkü bu dönem ergenlik dönemi olarak zaten çatışmanın çok arttığı bir dönem. Bir de böyle YKS tercihleri üstüne gelince aile ve genç arasında oldukça yoğun bir çatışma durumu ortaya çıkabiliyor. Dolayısıyla bunu yaparken çocuğu çok iyi gözlemlemek, onunla birlikte olmak, onunla birlikte araştırmak, ona destek olmak önemlidir aileler açısından. Yani 'Ben çocuğumun bu mesleği neden seçmesini istiyorum? Kendi yapamadıklarımdan dolayı mı, işte gelecekte iş garantisi olduğu için mi?' gibi bu alanları bir kendilerine sormaları lazım. Dolayısıyla kendilerini değil de benim çocuğumun ilgi, yetenek ve değerleri ne doğrultuda olduğunu bilerek, bu noktada onlara destek olmalarını öneririm." tavsiyelerinde bulundu.

Kozan, son olarak öğrencilere şu tavsiyelerde bulundu:

"Burada en iyi yapacakları şey, kendi okullarındaki rehber öğretmenleriyle irtibat sağlamak ve sınıf öğretmenleriyle irtibat sağlamak, aileleriyle görüşmek, gerekirse gitmek istedikleri üniversiteleri gezebilirler, akademik kadroyu inceleyebilirler, üniversitedeki hocalarla iletişim kurabilirler. Üniversitelerin ana sayfalarına girip bakabilirler, tercih edecekleri bölümlerle ilgili araştırmalar yapabilirler, üniversiteyi inceleyebilirler. Tekrar sınava hazırlanmak ya da o bölümü tekrar, yani düşük puan alsa da aynı bölümden devam etmek çok kişisel bir tercih olur." dedi.  (İLKHA)