ایران، به‌رغم محاصره دریایی ایالات متحده و تحریم‌های غرب، یک شبکه تأمین مخفی متشکل از بیش از ۵ هزار سازمان ایجاد کرده است تا مواد قابل استفاده در برنامه‌های موشکی و پهپادی خود را تهیه کند. در حالی که اعلام شده از ژانویه ۲۰۲۵ تاکنون حداقل ۲ میلیارد دلار محصولات نظامی و دوگانه وارد این کشور شده، گزارش شده است که این محموله‌ها از طریق راه‌های زمینی، دریایی و هوایی ارسال شده‌اند.

تحقیقات خبرگزاری بین‌المللی رویترز بر روی سوابق بانکی، اسناد شرکتی، مدارک رسمی و داده‌های وارداتی در ایران، یک سیستم تأمین گسترده را فاش کرد که گفته می‌شود با وزارت دفاع ایران مرتبط است.

در این تحقیق، بیش از ۵ هزار سازمان شناسایی شدند که نام آن‌ها با اختصاراتی آغاز می‌شود که به وزارت دفاع اشاره دارد.

بر اساس یافته‌های رویترز، سازمان‌های مذکور با هدف دور زدن تحریم‌های غرب و تأمین نیازهای نظامی فعالیت می‌کنند.

خاطرنشان شد که از ژانویه ۲۰۲۵ به بعد، حداقل به ارزش ۲ میلیارد دلار تجهیزات نظامی و محصولات با کاربرد دوگانه وارد شده و این محموله‌ها در دوره‌ای که محاصره دریایی آمریکا اعمال می‌شد نیز ادامه داشته است.

واردات یک سازمان به تنهایی به ۲.۳ میلیارد دلار رسید

در این تحقیق ذکر شده است که یکی از سازمان‌های برجسته به نام "MOD 346428"، در دوره زمانی ژانویه ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۲.۳ میلیارد دلار محصولات دارای ماهیت نظامی وارد کرده است.

در محموله‌های این دوره، مواد شیمیایی قابل استفاده در تولید سوخت موشک، مواد منفجره، چاشنی‌ها، قطعات موتور هواپیما و خودروهای سنگین قرار داشتند.

بر اساس سوابقی که رویترز بررسی کرده، در میان محصولات رسیده به ایران، قطعاتی که می‌توانند در تولید هواپیماهای بدون سرنشین (پهپاد) و موشک‌های بالستیک استفاده شوند نیز وجود دارد. همچنین ارزیابی می‌شود که کامیون‌های سنگین در صورت تغییر کاربری مناسب، می‌توانند به عنوان سکوهای متحرک پرتاب موشک مورد استفاده قرار گیرند.

گزارش شده است که این محموله‌ها از کشورهای مختلفی از جمله چین، روسیه و آلمان ارسال شده‌اند. در حالی که بخشی از مواد برای اهداف نظامی قابل استفاده هستند، بیان شده است که برخی محصولات تجهیزات با کاربرد دوگانه هستند که در حوزه‌های غیرنظامی و نظامی قابل بهره‌برداری می‌باشند.

شرکت‌های صوری و درآمدهای نفتی

بر اساس تحقیق رویترز، این شبکه از واسطه‌ها و شرکت‌های صوری که در خارج از کشور فعالیت می‌کنند، بهره می‌برد. گفته می‌شود واسطه‌هایی که از آن‌ها با عنوان «امین‌ها» یاد می‌شود، از درآمدهای نفتی حاصل از دور زدن تحریم‌ها برای خرید محصولات به نام ایران استفاده می‌کنند.

در این تحقیق توجه ویژه‌ای به این نکته جلب شد که این سازمان‌ها از همان آدرس تهران متعلق به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران استفاده می‌کنند. با وجود اینکه در سوابق، تاریخ تأسیس ۱۱ فوریه ۱۹۷۹ نشان داده شده، اما اعلام شده است که بخش عمده‌ای از این سازمان‌ها در واقع در سال ۲۰۱۳ ایجاد شده‌اند.

در بررسی انجام شده توسط رویترز و شرکت مشاوره ریسک "240 Analytics"، ارتباطات میان اسناد محموله‌ها و سوابق بانکی ردیابی شد. بر اساس این تحقیق، در ۹۷ درصد از محموله‌های بررسی‌شده، پرداخت‌ها بدون انجام انتقال پول فرامرزی در سوابق ثبت شده است.

ارتباط با سپاه پاسداران و نهادهای شبه‌دولتی

در این تحقیق ذکر شده است که برخی از این سازمان‌ها با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بنیادهای بزرگ شبه‌دولتی شناخته‌شده در کشور مرتبط هستند. ادعا شده است که برخی از این ساختارها وزن مهمی در اقتصاد ایران دارند و روابط مالی با شبکه تأمین نظامی برقرار کرده‌اند.

رویترز گزارش داد به سوابقی دست یافته است که نشان می‌دهد این سازمان‌ها علاوه بر عملیات واردات، در جابجایی پول در داخل کشور نیز نقش دارند. این تحقیق فاش کرد که سیستم تأمین نظامی ایران صرفاً از خرید کالا تشکیل نشده، بلکه متکی بر ساختار گسترده‌تری است که از طریق شرکت‌های مختلف و کانال‌های مالی عمل می‌کند.

با این حال، رویترز اعلام کرد که شواهدی مبنی بر قرار گرفتن تک‌تک این سازمان‌های شماره‌گذاری‌شده در لیست تحریم‌های دولت‌های غربی پیدا نکرده است. در حالی که یافته‌های موجود در تحقیق بر اساس اسناد و سوابق بررسی‌شده است، اما تمام جزئیات فعالیت‌های سازمان‌های مرتبط با این شبکه به طور مستقل تأیید نشده‌اند. (ILKHA)