جنبش دانشجویی صربستان که در انتخابات زودهنگام پارلمانی آخر هفته گذشته موفق شد حزب حاکم پیشرو صربستان (SNS) را شکست دهد، خواستار استعفای مدیران ارشد نهادهای پلیس، اطلاعاتی و دستگاه قضایی این کشور شد.

نمایندگان جنبش دانشجویی در یک نشست خبری در بلگراد، از نهادهای برگزارکننده انتخابات خواستند روند اعلام رسمی نتایج را بدون تأخیر تکمیل کنند تا زمینه تشکیل دولت جدید فراهم شود.

قرار است پس از برگزاری انتخابات، در حدود ۵۰ شعبه اخذ رأی، روز یکشنبه آینده رأی‌گیری مجدد انجام شود. دانشجویان خواستار آن شده‌اند که پس از پایان این روند، پارلمان و دولت جدید هرچه سریع‌تر تشکیل شوند.

جنبش «فهرست دانشجویان» (Students' List) که با پیشگامی دانشجویان شکل گرفته است، در برابر حزب SNS که ۱۴ سال در قدرت بوده، به پیروزی رسید و زمینه را برای تغییرات سیاسی مهم در این کشور فراهم کرد.

با این حال، انتقال رسمی قدرت چند هفته زمان خواهد برد و دولت فعلی در این مدت همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

فیلیپ اوبوویچ، نماینده دانشجویان، در نشست خبری گفت: «تغییر از همین حالا آغاز می‌ شود. نهادهای دولتی متعلق به شهروندان هستند و قانون برای همه یکسان است.»

گفته می‌شود پارکی در مرکز بلگراد که اوبوویچ در آن سخنرانی کرد، در گذشته در اختیار حامیان الکساندر ووچیچ، رئیس‌جمهور صربستان بوده و ورود عموم مردم به آن ممنوع شده بود.

درخواست تغییر در نهادهای دولتی و آغاز تحقیقات فساد

جنبش دانشجویی معتقد است که حزب SNS از زمان به قدرت رسیدن ووچیچ در سال ۲۰۱۲، کنترل خود بر نهادهای دولتی را افزایش داده است.

دانشجویان مدعی هستند که مقام‌های ارشد پلیس و دستگاه‌های اطلاعاتی در جریان اعتراضات، به نفع حزب حاکم عمل کرده و قوانین را نقض کرده‌اند.

این مقام‌ها به استفاده نامتناسب از زور علیه معترضان، نظارت غیرقانونی، بازداشت‌های غیرقانونی و اعمال فشار بر مخالفان سیاسی ووچیچ متهم شده‌اند.

دانشجویان همچنین خواستار اصلاح ساختار نهادهای قضایی و آغاز فوری تحقیقات درباره پرونده‌های فساد در سطوح بالای دولتی شده‌اند؛ پرونده‌هایی که به گفته آنان، پیش‌تر به دلیل فشارهای سیاسی به اندازه کافی مورد بررسی قرار نگرفته‌اند.

این جنبش از کارکنان دولت خواسته است مانع از بین بردن اسناد و مدارک مربوط به تخلفات احتمالی توسط مقام‌هایی شوند که قرار است از سمت خود کناره‌ گیری کنند.

دانشجویان همچنین اعلام کرده‌اند که تمامی قراردادهای مربوط به هزینه‌کرد منابع عمومی و مناقصه‌های دولتی را مورد بررسی قرار خواهند داد.

اوبوویچ در این باره گفت: «فهرست دانشجویان برای انتقام‌گیری نیامده است. ما خواستار خدمت سیاسی نیستیم؛ بلکه پایبندی به قانون، حرفه‌ای‌گری و مسئولیت‌پذیری را مطالبه می‌کنیم.»

مقام‌های ارشد پلیس، قضات و دادستان‌هایی که دانشجویان خواستار استعفای آنان شده‌اند، تاکنون واکنشی به این درخواست نشان نداده‌اند.

اتهام «تروریسم انقلابی» از سوی ووچیچ علیه دانشجویان

از سوی دیگر، الکساندر ووچیچ، رئیس‌جمهور صربستان، پس از پیروزی انتخاباتی دانشجویان در یک نشست خبری، آنان را به اجرای آنچه «تروریسم انقلابی» خواند، متهم کرد.

این اظهارات پس از آن مطرح شد که گروهی از افراد به دفتر شبکه تلویزیونی Informer TV حمله کردند؛ شبکه‌ای که پیش از انتخابات با انتشار برنامه‌هایی، دانشجویان را خائن و دشمن کشور معرفی کرده بود.

دو سال پیش در صربستان، پس از انجام عملیات بازسازی در یک ایستگاه راه‌آهن، سایبان بتنی ساختمان فروریخت و ۱۶ نفر جان خود را از دست دادند.

این حادثه موجی از اعتراضات علیه ادعاهای فساد در پروژه‌های عمومی را به راه انداخت.

دانشجویان رهبری این اعتراضات را بر عهده گرفتند و در ادامه توانستند در انتخابات زودهنگام پارلمانی به موفقیتی دست یابند که به پایان حکومت حزب ووچیچ منجر شد.

همچنین گزارش شده است که مانیا گرچیچ، مدیرکل شبکه تلویزیونی دولتی RTS، استعفا داده است.

شبکه دولتی صربستان نیز به دلیل پوشش خبری گزینشی و غیرحرفه‌ای حادثه مرگبار ایستگاه راه‌آهن شهر نووی‌ساد در نوامبر ۲۰۲۴، از بینندگان عذرخواهی کرده است.

پیروزی دانشجویان در شرایطی مورد توجه قرار گرفته که جنبش‌های مشابه جوانان در نقاط مختلف اروپا در حال افزایش نفوذ هستند. این تحول از آن جهت اهمیت دارد که یک رهبر سیاسی باسابقه از طریق انتخابات و به دست یک جنبش جوانان با پایگاه مردمی، قدرت را از دست داده است.

روند عضویت صربستان در اتحادیه اروپا بار دیگر در کانون توجه

مذاکرات عضویت صربستان در اتحادیه اروپا که در دوره ریاست‌جمهوری ووچیچ به دلیل عقب‌گرد دموکراتیک و روابط نزدیک بلگراد با روسیه تقریباً متوقف شده بود، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.

مقام‌های اتحادیه اروپا اعلام کرده‌اند که آماده حمایت از دولت جدید صربستان برای تقویت دموکراسی و حاکمیت قانون هستند.  (ILKHA)