İdeal Eğitim Vakfı (İDEV) tarafından Bingöl'de düzenlenen öğretmen buluşması ve eğitim panelinde konuşan Eğitimci Mahir Araboğa, nebevi eğitim metodunun temel ilkelerine dikkat çekerek, eğitimde şefkat, merhamet, tedricilik, bireysel farklılıkların gözetilmesi ve eğitimcinin rol model olmasının önemini vurguladı.

İDEV tarafından gerçekleştirilen programda eğitimcilere hitap eden Araboğa, Hazreti Muhammed'in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) eğitim metodunun Müslüman eğitimciler için temel bir rehber olduğunu belirtti. Konuşmasında Nebevi eğitim metodunun neden esas alınması gerektiğini, dayandığı ilkeleri ve Peygamber Efendimizin sahabenin eğitiminde kullandığı yöntemleri üç ana başlık altında değerlendirdi.

“Nebevi eğitim metodunun kaynağı vahiydir”

Eğitimde Hazreti Muhammed'in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) örnek alınmasının gerekliliğini altı temel gerekçeyle açıklayan Araboğa, Allah'ın Resulünü bütün insanlığa bir öğretmen olarak gönderdiğini söyledi.

Kur'an-ı Kerim'de Peygamber Efendimizin insanlara ayetleri okuyan, onları arındıran, kitap ve hikmeti öğreten bir elçi olarak tanıtıldığını hatırlatan Araboğa, Resulullah'ın da "Muhakkak ki ben bir öğretmen olarak gönderildim." buyurduğunu aktardı.

Nebevi eğitim metodunun kaynağının vahiy olduğunu belirten Araboğa, Peygamber Efendimizin eğitim görevini ilahi rehberlik doğrultusunda yerine getirdiğini ifade etti, eğitim hikmetle yürütülmesi gereken bir faaliyet olduğundan Müslüman eğitimcilerin Resulullah'ın eğitim yöntemlerinden azami derecede istifade etmesi gerektiğini kaydetti.

Peygamber Efendimizin ilahi murakabe altında, en güzel ahlak üzere yetiştirildiğine dikkat çeken Araboğa, eğitimcilerin yalnızca sözleriyle değil, davranışlarıyla da örnek olmaları gerektiğini dile getirdi.

Ahzab Suresi'nin 21'inci ayetinde Resulullah'ın müminler için en güzel örnek olarak gösterildiğini hatırlatan Araboğa, 23 yıllık risalet hayatı boyunca farklı insanlarla muhatap olan Peygamber Efendimizin eğitimciler için de eşsiz bir örneklik ortaya koyduğunu belirtti.

“Sahabenin dönüşümü Nebevi metodun başarısını gösteriyor”

Nebevi eğitim metodunun başarısının en önemli göstergelerinden birinin sahabe neslinde meydana gelen dönüşüm olduğunu ifade eden Araboğa, Cafer bin Ebi Talib'in Necaşi'nin huzurunda yaptığı konuşmayı hatırlattı.

İslam öncesinde cahiliye içerisinde yaşayan bir toplumun, Peygamber Efendimizin rehberliğinde kısa sürede büyük bir değişim geçirdiğini belirten Araboğa, sahabenin ilimde, bilimde ve medeniyette insanlığa öncülük eden bir nesil haline gelmesinin bu eğitim metodunun başarısını ortaya koyduğunu söyledi.

Bazı usul âlimlerinin, Peygamber Efendimizin başka bir mucizesi olmasa bile yetiştirdiği sahabe neslinin peygamberliğine delil olarak yeterli olacağını ifade ettiklerini aktaran Araboğa, Resulullah'a ittiba etmenin aynı zamanda Allah'ın emri olduğunu vurguladı.

“Nebevi eğitim şefkat, merhamet ve muhabbet temellidir”

Nebevi eğitimin dayandığı temel ilkeleri anlatan Araboğa, Hazreti Muhammed'in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) eğitim metodunun öncelikle şefkat, merhamet ve muhabbet üzerine kurulu olduğunu belirtti.

Kur'an-ı Kerim'de Peygamber Efendimizin müminlere karşı çok şefkatli ve merhametli olduğunun bildirildiğini hatırlatan Araboğa, Resulullah'ın ashabına karşı son derece müşfik davrandığını söyledi.

Peygamber Efendimizin tuvalet adabına kadar ashabına öğretmesinin eğitimdeki hassasiyetini gösterdiğini ifade eden Araboğa, Mescid-i Nebevi'de küçük abdestini yapan bedeviye müdahale etmek isteyen sahabeyi engellemesini de merhametli eğitim anlayışının örneklerinden biri olarak aktardı.

“Eğitimde tedricilik temel bir kuraldır”

Nebevi eğitim metodunun ikinci temel özelliğinin tedricilik olduğunu belirten Araboğa, eğitimin zamana yayılan, sabır ve emek gerektiren bir süreç olduğuna dikkat çekti.

Peygamber Efendimizin eğitimdeki aşamalı yaklaşımını üç başlık altında değerlendiren Araboğa, bunları düşünsel değişimde tedricilik, ahlaki değişimde tedricilik ve amelî davranışlarda tedricilik olarak sıraladı.

İnsanların düşünce dünyalarının ve alışkanlıklarının bir anda değiştirilemeyeceğini belirten Araboğa, içkinin aşamalı olarak haram kılınmasını bu yöntemin önemli örneklerinden biri olarak gösterdi.

Peygamber Efendimizin eğitimde öncelikle tevhid inancının yerleşmesine önem verdiğini ifade eden Araboğa, Bedir Savaşı sonrasında okuma yazma öğretmeleri karşılığında bazı esirlerin serbest bırakılmasının da ilme verilen önemi gösterdiğini kaydetti.

“Nebevi eğitim fıtrata uygun ve dengelidir”

Nebevi eğitim metodunun bir diğer özelliğinin fıtrata uygun, aşırılıklardan uzak ve dengeli olması olduğunu belirten Araboğa, insanı yaratan Allah'ın gönderdiği eğitim metodunun insanın yaratılışına uygun olduğunu ifade etti.

Bu metodun kapsamlı ve bütüncül bir anlayışa sahip olduğunu dile getiren Araboğa, kadın, erkek, genç, yaşlı ve çocuk ayrımı gözetmeden toplumun bütün kesimlerini kapsadığını söyledi.

İnsanın yalnızca maddi yönüyle değil, manevi yönüyle de bir bütün olarak ele alındığını belirten Araboğa, Nebevi eğitim anlayışının aile hayatından ticarete, ekonomiden siyasete kadar hayatın bütün alanlarını kapsadığını kaydetti.

“Bireysel farklılıklar ve ihtiyaçlar gözetilmelidir”

Peygamber Efendimizin eğitim metodunda bireysel farklılıkların dikkate alındığını vurgulayan Araboğa, Resulullah'ın kendisine yöneltilen aynı soruya, soruyu soran kişinin durumuna göre farklı cevaplar verebildiğini anlattı.

"Allah'a en sevimli gelen amel hangisidir?" sorusuna farklı kişilere farklı cevaplar verilmesini örnek gösteren Araboğa, kimi sahabeye vaktinde kılınan namazı, kimisine anne babaya iyiliği, kimisine ise Allah yolunda cihadı tavsiye ettiğini hatırlattı.

Yaş ve kişisel özelliklerin de dikkate alındığını belirten Araboğa, oruçluyken eşini öpüp öpemeyeceğini soran yaşlı bir adama izin verilirken, genç bir adama nefsine hâkim olamayabileceği düşüncesiyle izin verilmediğini aktardı.

“Eğitimcinin en etkili yöntemi anlattıklarını yaşamaktır”

Nebevi eğitim metodunun en önemli özelliklerinden birinin de eğitimcinin bizzat rol model olması olduğunu ifade eden Araboğa, Peygamber Efendimizin kendi hayatında uygulamadığı hiçbir hususu insanlara tavsiye etmediğini söyledi.

Resulullah'ın "Ben nasıl namaz kılıyorsam siz de öyle namaz kılın." buyurduğunu hatırlatan Araboğa, eğitimcinin anlattığı hakikatleri kendi hayatında uygulamasının en etkili eğitim ve tebliğ yöntemi olduğunu vurguladı.

Konuşmasının sonunda Abdulfettah Ebu Gudde'nin "Bir Öğretmen Olarak Hazreti Muhammed ve Öğretim Metotları" adlı eserinde 40 farklı öğretim metodunun yer aldığını belirten Araboğa, eğitimcilerin bu eseri okuyarak Nebevi eğitim anlayışından istifade etmelerini tavsiye etti.

Araboğa, konuşmasını kendisini dinleyenlere teşekkür ederek tamamladı. (İLKHA)