Dünya nüfusunun yarısından fazlasının temel gıda kaynaklarından biri olan pirinç, artan sıcaklıkların tehdidi altında. Araştırmacılar, küresel sıcaklığın 1 derece artması halinde pirinç üretimindeki kaybın daha önce öngörülen yüzde 3,8'in aksine yüzde 8,1'e ulaşabileceği uyarısında bulunuyor.

Bilim insanları, küresel ısınmanın dünya genelinde pirinç üretimi üzerindeki etkisinin daha önce hesaplanandan çok daha ağır olabileceği konusunda uyardı.

29 Temmuz'da "Science Advances" dergisinde yayımlanan yeni araştırmaya göre pirinç üretimi açısından asıl risk yalnızca mevsim boyunca ortalama sıcaklıkların yükselmesi değil, bitkinin yüksek sıcaklığa maruz kaldığı gün sayısının artması.

Araştırmacılar, özellikle pirincin üreme döneminde 30 derecenin üzerindeki her ek sıcak günün verimi yaklaşık yüzde 1,1 ila 1,8 oranında azaltabileceğini belirledi.

En kritik dönem: Tohum ve tane oluşumu

Pekin Üniversitesinden biyokimya profesörü ve araştırmanın başyazarı Feng Zhu liderliğindeki ekip, farklı çalışmaların küresel ısınmanın pirinç verimine ilişkin neden farklı sonuçlara ulaştığı sorusundan yola çıktı.

Bu kapsamda araştırmacılar, normal tarlalarla daha yüksek sıcaklığa maruz bırakılan tarlaları karşılaştıran 214 saha deneyinden oluşan kapsamlı bir veri tabanı oluşturdu. Verilerin bir bölümü daha önce yayımlanan araştırmalardan, bir bölümü ise Çin'in başlıca pirinç üretim bölgelerindeki 12 farklı noktada gerçekleştirilen deneylerden elde edildi.

Araştırma, sıcaklığın pirinci yaşamının her döneminde aynı şekilde etkilemediğini ortaya koydu.

Bitkinin yaprak ve gövdesini geliştirdiği büyüme döneminde aşırı sıcaklık, biyokütle üretme kapasitesini düşürüyor. Ancak asıl kritik dönem, başak ve tanelerin oluştuğu üreme aşaması olarak öne çıkıyor.

Bu dönemde yüksek sıcaklık, bitkinin ürettiği besinlerin tanelere aktarılmasını bozuyor. Böylece bitki dışarıdan sağlıklı ve yeşil görünse bile yeterli miktarda tane oluşturamıyor.

Daha önceki iklim modelleri riski düşük hesapladı

Araştırmacılar, küresel iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkisini tahmin etmek için kullanılan modelleri de inceledi.

Çalışmaya göre mevcut modellerin önemli bölümü pirincin yüksek sıcaklıklara karşı hassasiyetini olduğundan düşük hesaplıyor.

Saha deneylerinde 30 derecenin üzerindeki bir ek sıcak günün bile verimde yaklaşık yüzde 0,9 veya daha fazla kayba yol açabildiği görülürken, bazı küresel modeller çok daha düşük kayıplar öngörüyor.

Araştırmacılar bu yanlılığı düzelttiğinde, küresel sıcaklıkların 1 derece yükselmesinin dünya genelinde pirinç verimini yaklaşık yüzde 8,1 azaltabileceğini hesapladı.

Daha önceki düzeltilmemiş modellerde bu kayıp yüzde 3,8 olarak tahmin ediliyordu.

Bu da iklim değişikliğinin pirinç üretimi üzerindeki etkisinin önceki tahminlerin yaklaşık iki katı olabileceğini gösteriyor.

Güney ve Güneydoğu Asya en fazla risk altında

Araştırmaya göre en yüksek risk, dünyanın en önemli pirinç üretim merkezlerinin bulunduğu Güney ve Güneydoğu Asya'da görülüyor.

Pakistan, Hindistan ve Bangladeş'te tahmin edilen kayıplar yüzde 6,6'ya, Tayland, Filipinler ve Myanmar'da ise yüzde 7,7'ye ulaşıyor.

Çin ve Japonya ise söz konusu model yanlılığından daha sınırlı ölçüde etkileniyor.

Araştırmacılar, bu oranların her pirinç tarlasının aynı oranda verim kaybedeceği anlamına gelmediğini, ancak bazı bölgelerin mevcut iklim modellerinin gösterdiğinden çok daha kırılgan olabileceğini vurguluyor.

Çözüm için sıcaklığa dayanıklı pirinç önerisi

Bilim insanlarına göre sıcaklık tehdidini azaltmak için daha yüksek sıcaklıklara dayanıklı pirinç çeşitlerinin geliştirilmesi, sulama yöntemlerinin iyileştirilmesi ve toprak kalitesinin artırılması gibi önlemler alınabilir.

Ancak araştırmanın bazı sınırlılıkları da bulunuyor. Deneylerin büyük bölümünün sulanan tarlalarda gerçekleştirilmesi nedeniyle yağmurla beslenen pirinç tarlalarının sıcaklık ve su kıtlığını aynı anda yaşaması halinde çok daha fazla zarar görebileceği belirtiliyor.

Ayrıca küresel tahminlerde bitkinin gerçek yüzey sıcaklığı yerine hava sıcaklığının kullanılması da sonuçları etkileyebilecek faktörlerden biri olarak gösteriliyor. Sulama, bazı durumlarda bitkinin sıcaklığını düşürerek aşırı sıcaklığın etkisini azaltabiliyor.

Araştırmacılar, çalışmanın tüm pirinç çeşitlerini ve dünyanın farklı bölgelerindeki tarımsal uygulamaları kapsamadığını da belirtiyor. (İLKHA)