İstanbul'da düzenlenen "Vesayet İnşalarına Karşı Millî İrade Mücadelesi Paneli"nde 27 Mayıs 1960 darbesi, Yassıada yargılamaları, sivil siyasetin karşılaştığı vesayet baskısı ve Türkiye'deki sivil-asker ilişkilerinin dönüşümü akademik ve tarihî yönleriyle ele alındı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından İstanbul'da düzenlenen panel, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran'ın açış konuşmasıyla başladı.

Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Hüseyin Arslan'ın moderatörlüğündeki panelde, Yassıada Özel Mahkemelerinde gerçekleştirilen hukuk ihlalleri, sivil siyasetin karşılaştığı vesayet baskısı ve kurumsallaşma mücadelesi değerlendirildi.

"27 Mayıs siyasi şekavet hareketiydi"

Panelde konuşan Türkolog, Dil Bilimci ve Akademisyen Prof. Dr. Emine Gürsoy Naskali, 27 Mayıs 1960 darbesi ile Yassıada yargılamalarının tarihsel ve hukuki boyutlarını ele aldı.

Naskali, 27 Mayıs'ı büyükbabası Celal Bayar'ın tanımıyla "siyasi şekavet" ve eşkıyalık hareketi olarak nitelendirerek, Yassıada'da kurulan Yüksek Adalet Divanı'nın dava oluşturabilmek için gerçek dışı ve hayal gücünü zorlayan iddiaların peşine düştüğünü ifade etti.

"Savunma hakları çiğnendi"

Polis Akademisi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ülkü Nur Zengin ise Yassıada yargılamalarının savunma haklarının çiğnendiği, uydurma suçlamalar, tecrit ve işkencelerle yürütüldüğünü belirtti.

Zengin, sürecin yalnızca üç idamla sınırlı kalmadığını, "kalp krizi" ve "intihar" olarak nitelendirilen başka kayıpların da yaşandığını ifade ederek, yaşanan acıların Türk milletinde benzer hataların tekrarlanmaması yönünde bir refleks oluşturduğunu söyledi.

"Kurumsal vesayet meşrulaştırıldı"

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tevfik Erdem, darbeyi gerçekleştirenlerin sivil siyaseti dengeleme iddiasıyla kurumsal vesayeti meşrulaştırdığını ifade etti.

Erdem, Türkiye'deki sivil-asker dengesinin 2000'li yıllardan itibaren değişmeye başladığını belirterek, Millî Güvenlik Kurulu üyelerinin sivilleşmesiyle Türkiye'de siyasetin yeniden şekillendiğini vurguladı.

"27 Mayıs'ta dış güçlerin etkisi vardı"

Gazeteci, Yazar ve Medya Derneği Başkanı Ekrem Kızıltaş ise 27 Mayıs 1960 darbesinin yalnızca iç dinamiklerle açıklanamayacağını belirtti.

Kızıltaş, darbenin Türkiye'nin bağımsız hareket etmesini engellemek isteyen dış güçlerin teşviki ve vesayet odaklarıyla iş birliği içerisinde gerçekleştirildiğini ifade etti. Demokrat Parti iktidarının 1954 sonrasında basınla yaşadığı gerilimin arkasında da iç ve dış mihrakların yönlendirmesinin bulunduğunu savundu.

"27 Mayıs" kitabı tanıtıldı

Panel kapsamında ayrıca "Cumhurbaşkanlığı Arşivinden Fotoğraflarla Demokrasiye Vurulan Darbe: 27 Mayıs" adlı kitabın tanıtımı yapıldı.

Millî irade bilincini pekiştirmek ve toplumsal belleği canlı tutmak amacıyla hazırlanan eserde, 27 Mayıs dönemini aydınlatmak için Cumhurbaşkanlığı Arşivi'nden ilk kez gün yüzüne çıkarılan tarihî vesika ve fotoğraflara yer verildiği belirtildi. (İLKHA)