Gazze Şeridi'nde Ekim 2023'ten bu yana süren soykırım, konutların yanı sıra fabrikalar, atölyeler, tarım alanları ve diğer ekonomik tesisleri de büyük ölçüde yok etti. UNCTAD verilerine göre ekonomik tesislerin yaklaşık yüzde 92'si yıkıldı veya hasar gördü.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) verileri, Gazze ekonomisinin üretim kapasitesinin soykırım nedeniyle ağır darbe aldığını ortaya koydu.

2025'te Gazze'de kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla 212 dolara gerilerken, bu rakam 2022 seviyesinin yalnızca yüzde 17'sine karşılık geldi.

Tarım ve sanayi üretimi 2022'ye kıyasla yaklaşık yüzde 94 azalırken, inşaat sektöründeki daralma yüzde 99'a ulaştı.

Tarım alanlarının büyük bölümü kullanılamıyor

Ekonomik yıkımın en ağır hissedildiği alanlardan biri tarım oldu. UNCTAD verilerine göre Gazze'deki tarım arazilerinin yüzde 1,5'inden daha azı kullanılabilir ve zarar görmemiş durumda.

Tarımın Filistin ekonomisine katkısı da soykırım öncesindeki yüzde 17,4 seviyesinden yüzde 4'ün altına geriledi.

İşsizlik yüzde 78'e çıktı

Üretim kapasitesindeki çöküş, iş gücü piyasasını da etkiledi. Gazze'de işsizlik oranı yaklaşık yüzde 78'e yükselirken, çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90'ından fazlasının işsiz kaldığı belirtildi.

Savaşın başlangıcından bu yana yüz binlerce işin kaybedilmesiyle Filistin topraklarında yaklaşık 2,8 milyar dolarlık kümülatif iş gücü geliri kaybı yaşandı.

Buna karşılık yaşam maliyetleri hızla arttı. Gazze'de genel fiyat düzeyi 2025'te 2022'ye göre yüzde 274 yükselirken, bazı temel ürünlerin fiyatlarında soykırım öncesine kıyasla katlanarak artış görüldü.

Ekonominin yeniden ayağa kaldırılması için milyarlarca dolar gerekiyor

UNCTAD, Gazze'nin toparlanması ve yeniden imarı için yaklaşık 71,5 milyar dolara ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler'in ortak değerlendirmesine göre doğrudan maddi hasarın yaklaşık 35,2 milyar dolar, uzun vadeli ekonomik ve sosyal kayıpların ise 22,7 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

UNCTAD yetkilileri, Gazze'nin ekonomik toparlanmasının yalnızca insani yardımların sürdürülmesiyle mümkün olmayacağını, üretim kapasitesinin, tarımın, sanayinin, enerji altyapısının ve istihdamın yeniden oluşturulması gerektiğini vurguluyor.

UNCTAD Genel Sekreter Vekili Pedro Manuel Moreno da "Barış, çökmüş bir ekonomi üzerine kurulamaz" değerlendirmesinde bulundu. (İLKHA)