کارکنان فلسطینی آژانس امداد و کاریابی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا)، در شرایطی که غزه زیر بمباران و دستورهای تخلیه قرار داشت، با پذیرش خطرات فراوان موفق شدند میلیون‌ها سند تاریخی متعلق به دوره نکبت ۱۹۴۸ را نجات دهند. حدود ۳۰ میلیون سند شامل سوابق خانوادگی فلسطینیان، مدارک تولد و ازدواج و اطلاعات روستاهایی که ساکنان آن‌ها آواره شده‌اند، به شکل دیجیتال ثبت و نگهداری شده است.

آژانس امداد و کاریابی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا)، جزئیات عملیات خطرناکی را که برای نجات اسناد تاریخی از مراکز آسیب‌ دیده این آژانس در جریان حملات به غزه انجام شده بود، منتشر کرد.

این آژانس اعلام کرد حدود ۳۰ میلیون سند که حاوی اطلاعات مربوط به پیشینه خانوادگی پناهندگان فلسطینی و آثار تاریخی آوارگی اجباری آنان است، به قالب دیجیتال منتقل شده است.

بر اساس اطلاعیه‌ای که آنروا برای حامیان خود ارسال کرده، در نخستین سال جنگ غزه، گروهی از کارکنان فلسطینی این آژانس با وجود بمباران‌ها و دستورهای تخلیه، به مراکز آسیب ‌دیده آن بازگشتند تا اسناد تاریخی را نجات دهند.

این اسناد حاوی اطلاعات مهمی هستند که به دوره نکبت در سال ۱۹۴۸ باز می‌گردند و زندگی پناهندگان فلسطینی را طی نسل‌های مختلف ثبت کرده‌اند.

در این آرشیو، نخستین کارت‌های ثبت‌نام پناهندگان، اسناد تولد و ازدواج، نام خانوادگی‌ها و اطلاعات مربوط به شهرها و روستاهای فلسطینی که ساکنان آن‌ها به اجبار از آنجا اخراج شده‌اند، نگهداری می‌شود.

این اسناد صرفاً سوابق اداری نیستند، بلکه بخشی از حافظه تاریخی فلسطینیان به شمار می‌روند که ریشه خانوادگی، محل سکونت پیشین و پیوندهای میان نسل‌های مختلف خانواده‌های فلسطینی را مستند می‌کنند.

سه بار بازگشت به مرکز غزه زیر بمباران

آنروا اعلام کرد کارکنان فلسطینی این آژانس با وجود بمباران‌های شدید و دستورهای تخلیه صادر شده از سوی نیروهای اشغالگر، سه بار به مرکز آسیب‌ دیده این آژانس در شهر غزه بازگشتند.

کارکنان اسنادی را که موفق به نجات آن‌ها شده بودند، داخل کیسه‌های پلاستیکی سیاه قرار دادند و از مسیرهای خطرناک منتقل کردند.

پس از آن، سایر کارکنان آژانس طی چندین ماه تلاش کردند این اسناد را از نوار غزه خارج کرده و به مکانی امن انتقال دهند.

آنروا تأکید کرد که این عملیات صرفاً نجات اسناد آسیب ‌دیده نبود، بلکه به معنای حفاظت از حافظه مشترکی است که تاریخ خانواده‌های فلسطینی و آوارگی اجباری آنان را ثبت کرده است.

انتقال آرشیو قدس به مکانی امن

آنروا اعلام کرد علاوه بر عملیات انجام‌شده در غزه، اقدام جداگانه‌ای نیز برای حفاظت از آرشیو خود در قدس اشغالی انجام داده است.

به دلیل حملات به مرکز این آژانس در قدس و تهدیدهای مربوط به تعطیلی آن، خطر آسیب دیدن یا نابودی کامل اسناد تاریخی وجود داشت.

در پی این شرایط، کارکنان بخشی از اسناد موجود در آرشیو را به مکانی امن منتقل کردند.

این اسناد نیز حاوی اطلاعات مهمی درباره پیشینه خانوادگی فلسطینیان، ریشه‌های آنان و محل سکونت تاریخی خانواده‌های فلسطینی هستند.

نخستین اسناد ثبت پناهندگان در سال ۱۹۵۰ نیز در آرشیو نگهداری می‌شود

بر اساس اعلام آنروا، در میان حدود ۳۰ میلیون سندی که به شکل دیجیتال ثبت شده‌اند، نخستین کارت‌های ثبت‌نام پناهندگان نیز وجود دارند که پس از سرشماری سال ۱۹۵۰ تهیه شده بودند.

هدف این آژانس از اجرای پروژه آرشیو دیجیتال، فراهم کردن امکان پیگیری محل زندگی پیشین و ریشه‌های خانوادگی برای فلسطینیان است.

به این ترتیب، سوابق تاریخی خانواده‌هایی که در جریان نکبت از سرزمین خود آواره شدند، برای انتقال به نسل‌های آینده حفظ خواهد شد.

با این حال، اعلام شده است که روند دیجیتالی‌سازی هنوز به پایان نرسیده و تلاش‌ها برای حفاظت از اسناد تاریخی و توسعه آرشیو همچنان ادامه دارد.

آنروا تأکید کرد که مسئولیت این آژانس تنها به ارائه کمک‌های بشردوستانه و خدمات اساسی به پناهندگان محدود نمی‌شود، بلکه حفاظت از هویت، حافظه تاریخی و میراث فرهنگی پناهندگان فلسطینی را نیز در بر می‌گیرد.

در پایان، با اشاره به اینکه جنگ غزه علاوه بر جان، خانه‌ها و اموال فلسطینیان، اسناد تاریخی ثبت‌ کننده پیشینه خانوادگی آنان را نیز به ‌شدت تهدید کرده است، تأکید شد که نجات میلیون‌ها سند از اهمیت ویژه‌ای در حفظ آثار تاریخی آوارگی اجباری و نکبت برای نسل‌های آینده برخوردار است.  (ILKHA)