در حالی که انتظار می‌رود آلکسوس گرینکوویچ، فرمانده عالی نیروهای متفقین ناتو در اروپا، دیدگاه دفاعی این ائتلاف را در برابر حملات احتمالی تشریح کند، لهستان خواستار پاسخی قاطع به حملات ترکیبی (هیبریدی) با منشأ روسیه شده است. هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها در کشورهای غربی، کارشناسان خاطرنشان می‌کنند که وقوع جنگ مستقیم میان روسیه و ناتو در آینده نزدیک، اجتناب‌ناپذیر نیست.

تنش‌ها میان روسیه و کشورهای غربی، بار دیگر موضوع بازدارندگی و آمادگی‌های دفاعی ناتو را در صدر توجهات قرار داده است. انتظار می‌رود ژنرال آلکسوس گرینکوویچ، فرمانده آمریکایی نیروهای متفقین ناتو در اروپا، در کنفرانس امنیتی ورشو، پایتخت لهستان، «تئوری پیروزی» ناتو را در برابر حمله احتمالی ارائه دهد.

سرهنگ مارتین اودانل، سخنگوی گرینکوویچ، تصریح کرد که محور اصلی این رویکرد، حفظ برتری ناتو، ایجاد بازدارندگی در برابر حملات و فراهم آوردن شرایط لازم برای پیروزی در یک درگیری احتمالی است.

در حالی که انتظار نمی‌رود جزئیات برنامه‌های دفاعی این ائتلاف فاش شود، هدف از این نشست، ارسال پیام بازدارندگی به مسکو و برطرف کردن دغدغه‌های امنیتی اعضای ناتو، به‌ویژه در جناح شرقی است.

درخواست لهستان برای پاسخ قاطع

وزیر امور خارجه لهستان در گفتگویی که در روزنامه فایننشال تایمز منعکس شده، اظهار داشت که کشورهای عضو ناتو باید برای دادن پاسخی محکم و قاطع به حملات ترکیبی احتمالی با منشأ روسیه آمادگی داشته باشند.

همچنین گزارش شده است که این مقام لهستانی خواستار الزامی شدن داشتن گذرنامه بیومتریک برای اتباع روسی ورودی به اتحادیه اروپا شده است. هدف از این پیشنهاد، تسهیل شناسایی افرادی عنوان شده که با هویت‌های جعلی سفر کرده و دست به اقدامات تخریبی می‌زنند.

مقامات غربی بر این باورند که حملات سایبری، خرابکاری‌ها و سایر اقدامات بی‌ثبات‌کننده، ریسک و خطری جدی برای امنیت اروپا محسوب می‌شوند. کشف یک پهپاد حامل مواد منفجره در یکی از فرودگاه‌های آلمان نیز از جمله رویدادهایی است که به این نگرانی‌ها دامن زده است.

مارک روته، دبیرکل ناتو، پیش‌تر در اظهارات خود تاکید کرده بود که نباید روسیه را دست‌کم گرفت، اما مسکو نیز به‌نوبه خود واقف است که ناتو قدرتمندتر از اوست.

آیا وقوع جنگ مستقیم اجتناب‌ناپذیر است؟

مباحث امنیتی در غرب بر این احتمال متمرکز است که روسیه ممکن است با یک حمله محدود به یکی از اعضای ناتو، اراده دفاع دسته‌جمعی این ائتلاف را بیازماید. لهستان و کشورهای حوزه بالتیک استونی، لیتوانی و لتونی به دلیل همجواری با روسیه و بلاروس، در سناریوهای تنش احتمالی در خط مقدم قرار دارند.

با این حال، رولاند بگیموف، پژوهشگر مسائل سیاسی و استراتژیک، با این دیدگاه که روسیه طرحی آماده برای حمله به یکی از کشورهای ناتو دارد موافق نیست. بگیموف معتقد است که اظهارات اخیر را باید به عنوان هشدارهایی برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها ارزیابی کرد.

بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی، تنش احتمالی ممکن است صرفاً به شکل یک درگیری با سلاح‌های متعارف بروز نکند. روش‌هایی نظیر حملات سایبری، خرابکاری و هدف قرار دادن مراکزی که به اوکراین پشتیبانی نظامی ارائه می‌دهند نیز می‌تواند در دستور کار قرار گیرد.

حسنی عبیدی، عضو هیئت علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه ژنو، تاکید می‌کند که یکی از مهم‌ترین مسائل در خصوص حملات ترکیبی، تعیین این نکته است که کدام اقدام، حمله‌ای آن‌قدر جدی محسوب می‌شود که واکنش نظامی ناتو را توجیه کند.

بزرگ‌ترین خطر: از کنترل خارج شدن تنش‌ها

اصل دفاع دسته‌جمعی ناتو بدین معناست که حمله به یکی از اعضای ائتلاف، حمله به تمامی اعضا تلقی می‌شود. به همین دلیل، درگیری مستقیم احتمالی میان روسیه و یکی از اعضای ناتو می‌تواند پیامدهایی به مراتب متفاوت‌تر و گسترده‌تر از جنگ اوکراین به همراه داشته باشد.

دونالد جنسن، دیپلمات سابق آمریکایی، نیز ارزیابی می‌کند که ناتو حمله‌ای با منشأ روسیه را بی‌پاسخ نخواهد گذاشت. گفته می‌شود پاسخ احتمالی می‌تواند اشکال مختلفی از اعمال تحریم‌ها و اعزام نیروهای کمکی نظامی گرفته تا عملیات دفاعی و حملات متقابل سایبری به خود بگیرد.

با این حال، چالش اصلی، حفظ بازدارندگی در برابر روسیه و هم‌زمان جلوگیری از تبدیل تنش‌ها به یک جنگ تمام‌عیار است. تجهیز هر دو طرف به سلاح‌های هسته‌ای، نگرانی‌ها را درباره پیامدهای یک مواجهه مستقیم بیش از پیش افزایش داده است. (ILKHA)