ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Müşterek Savunma Anlaşması'nı "büyük, cesur ve önemli bir ilk adım" olarak nitelendirirken, Güney Kore ile yapılacak ortak askeri tatbikatların kapsamının önemli ölçüde azaltılması talimatı verdi.

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın 7 Ağustos'ta imzaladığı Mekke Müşterek Savunma Anlaşması'ndan memnuniyet duyduğunu açıkladı. Trump'ın açıklaması, bölgesel ülkelerin güvenlik alanında ABD'ye bağımlılığı azaltmaya dönük arayışlarının öne çıktığı bir döneme denk geldi.

Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada "Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'ın nihayet Mekke Müşterek Savunma Anlaşması'nı imzaladığını görmekten büyük memnuniyet duyuyorum." ifadelerini kullandı.

Anlaşmayı "büyük, cesur ve önemli bir ilk adım" olarak nitelendiren Trump, üç ülkenin liderlerini de tebrik etti.

Ankara, Riyad ve İslamabad'dan ortak savunma hattı

Mekke'de imzalanan anlaşma, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında savunma alanındaki iş birliğini kurumsal bir çerçeveye taşıyor.

Anlaşmaya Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif imza attı.

Mutabakatın temel unsurlarından biri, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkenin tamamına yönelik saldırı olarak kabul edilmesi. Bu yönüyle anlaşma, ortak caydırıcılık anlayışını güçlendirmeyi ve üç ülke arasındaki savunma iş birliğinin kapsamını genişletmeyi hedefliyor.

Anlaşmanın dikkat çeken yönlerinden biri ise üç ülkenin farklı askeri ve stratejik kapasitelere sahip olması. Türkiye gelişmiş savunma sanayisi ve insansız hava araçları kapasitesiyle, Pakistan nükleer silah kapasitesine sahip bir ülke olarak, Suudi Arabistan ise ekonomik ve finansal gücüyle ittifaka farklı alanlarda katkı sağlayabilecek konumda bulunuyor.

Bu tablo, Mekke Anlaşması'nı yalnızca üç ülke arasındaki askeri iş birliği belgesi olmaktan çıkararak, bölgesel güvenlik mimarisindeki değişimin göstergelerinden biri haline getiriyor.

ABD'nin bölgesel rolü açısından dikkat çekici gelişme

Anlaşmanın zamanlaması da dikkat çekiyor. Ortadoğu'da ABD'nin güvenlik şemsiyesine yönelik tartışmaların yoğunlaştığı bir süreçte Ankara, Riyad ve İslamabad'ın ortak savunma mekanizması oluşturması, bölge ülkelerinin kendi güvenlik kapasitelerini çeşitlendirme arayışlarının güçlendiğine işaret ediyor.

Uzman değerlendirmelerinde de anlaşmanın ABD'nin bölgedeki rolünü tamamen sona erdirmekten ziyade, Washington'a alternatif ve tamamlayıcı güvenlik ortaklıklarının geliştirilmesi şeklinde okunabileceği belirtiliyor.

Trump'ın anlaşmaya olumlu yaklaşması ise Washington'ın bu yeni bölgesel yapılanmayı doğrudan karşısına almak yerine, gelişmeyi mevcut dengeler içerisinde değerlendirmeyi tercih ettiğini gösteriyor.

Trump'tan Güney Kore'ye "tatbikat" mesajı

Trump aynı zamanda Pentagon'a Güney Kore ile gerçekleştirilen ortak askeri tatbikatların kapsamının "önemli ölçüde azaltılması" talimatı verdi.

Trump, ABD'nin Güney Kore ile ortak tatbikatlara katılmasından memnun olmadığını belirterek, söz konusu tatbikatların maliyetli olduğunu ve Kuzey Kore'ye "uygunsuz ve düşmanca" bir mesaj verdiğini savundu.

ABD Başkanı ayrıca Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile "çok iyi bir ilişkisi" bulunduğunu vurguladı. Trump'ın açıklaması, Washington'ın Pyongyang'la yeniden diplomatik temas arayışını askeri caydırıcılıkla birlikte yürütme politikasında yeni bir aşamaya geçebileceği yorumlarına neden oldu.

Trump'ın kararında Güney Kore'nin İran konusunda Washington'ın taleplerine destek vermemesinin de etkili olduğu görüldü. Trump, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung'a İran'ın nükleer kapasitesinin ortadan kaldırılmasına yönelik ABD girişimine katılıp katılmayacaklarını sorduğunu ve Seul'den "hayır" yanıtı aldığını söyledi.

Seul: Tatbikatlar planlandığı gibi yapılacak

Güney Kore Savunma Bakanlığı ise Trump'ın açıklamasının ardından ortak tatbikatların planlandığı şekilde gerçekleştirileceğini bildirdi.

ABD ve Güney Kore'nin "Ulchi Freedom Shield" adıyla düzenlediği tatbikatın 17-27 Ağustos tarihleri arasında yapılması planlanıyor.

Tatbikat, iki ülkenin Kuzey Kore'den gelebilecek olası bir saldırıya karşı ortak savunma kapasitesini artırmayı amaçlıyor. Bu yılki tatbikat kapsamında yaklaşık 18 bin Güney Kore askerinin yer alması bekleniyor.

Trump'ın talimatının ardından tatbikatın tamamen iptal edilmemesi, ancak ABD'nin katılımının azaltılması bekleniyor.

İran ve Hürmüz, Washington-Seul geriliminin arka planında

Trump'ın Güney Kore'ye yönelik açıklamalarında İran'ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin de öne çıkması, Washington'ın müttefiklerinden Ortadoğu politikalarına daha fazla destek beklediğini ortaya koyuyor.

Özellikle İran konusunda ABD'nin taleplerine destek vermeyen Güney Kore'nin, Washington ile güvenlik ilişkilerinde baskıyla karşı karşıya kalması, ABD'nin geleneksel ittifaklarını yalnızca Asya-Pasifik güvenliği üzerinden değerlendirmediğini gösteriyor.

Bu durum, ABD'nin müttefiklerinden yalnızca kendi bölgelerindeki güvenlik politikalarına değil Washington'ın küresel askeri ve stratejik hedeflerine de destek vermelerini beklediği yeni bir yaklaşımın işareti olarak değerlendirilebilir. (İLKHA)