Sudan'ın Darfur bölgesinde çatışmalar devam ederken, sivillere yönelik hak ihlallerini belgeleyen gizli insan hakları ekiplerinin çalışmaları gündeme geldi. Çatışma bölgelerinde faaliyet gösteren ekipler, gelecekte olası yargı süreçlerinde kullanılmak üzere delil topluyor.

Sudan Ulusal İnsan Hakları Komisyonu'nun Darfur birimine bağlı olarak çalışan ve "gölge ekipler" olarak nitelendirilen saha görevlileri, çatışmaların yaşandığı en riskli bölgelerde sivil ölümleri, zorla yerinden edilmeler, cinsel şiddet, keyfi gözaltılar ve diğer insan hakları ihlallerini kayıt altına alıyor.

Darfur Bölge Sorumlusu Rahmetullah Muhammedin Ebker, ekiplerin özellikle Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (RSF) kontrolündeki alanlarda büyük güvenlik riskleri altında çalıştığını belirtti.

Ebker, saha ekiplerinin yerel iletişim ağları ve gizli yöntemlerle bilgi topladığını, hazırlanan raporların ulusal ve uluslararası insan hakları mekanizmalarına iletildiğini söyledi.

Ağır ihlal iddiaları

Sudan Ulusal İnsan Hakları Komisyonu, Darfur'da sivillerin etnik kimlikleri nedeniyle hedef alındığını, toplu infazlar, cinsel şiddet ve keyfi gözaltılar gerçekleştirildiğini öne sürdü.

Komisyon yetkilileri, Batı Darfur'daki Ceneyne ile Faşir kentlerinde toplu mezarlara ilişkin güvenilir raporların bulunduğunu belirtirken, bölgede yaklaşık 4 bin cinsel şiddet vakasının belgelendiğini, bunların yaklaşık yüzde 20'sinin 18 yaş altındaki kız çocuklarını kapsadığını ifade etti.

Ayrıca Faşir'de 1480 sivilin, Nyala'daki Degreis Cezaevi'nde ise yaklaşık 10 bin kişinin tutulduğu, bunların önemli bölümünün kadınlardan oluştuğu iddia edildi.

Uluslararası hukuk vurgusu

İnsan hakları uzmanları, sivillerin etnik temelde hedef alınması, toplu infazlar, cinsel şiddet ve hukuka aykırı alıkoymaların uluslararası insancıl hukuk kapsamında savaş suçu veya insanlığa karşı suç olarak değerlendirilebileceğine dikkat çekiyor.

Uzmanlara göre sahada yürütülen delil toplama çalışmaları, gelecekte ulusal veya uluslararası mahkemelerde açılabilecek davalar açısından büyük önem taşıyor.

Sudan Ulusal İnsan Hakları Komisyonu, uluslararası topluma çağrıda bulunarak sahadaki belge toplama faaliyetlerinin desteklenmesini, insan hakları çalışanlarının korunmasını ve ihlallerden sorumlu kişilerin hesap vermesini sağlayacak uluslararası soruşturma mekanizmalarının güçlendirilmesini istedi. (İLKHA)