Kamboçya ile ABD, yaklaşık on yıl önce askıya alınan ortak askeri tatbikatlara yeniden başlama kararı aldı.

Karar, Washington ile Phnom Penh arasındaki sorunların tümüyle ortadan kalktığı izlenimi oluştururken, iki ülkenin özellikle Çin’in bölgedeki artan etkisi karşısında eski anlaşmazlıklarını bir kenara bırakmaya hazırlandığını da gösterdi.

Kamboçya Kraliyet Ordusu tarafından yapılan açıklamaya göre, iki ülke Şubat ayında “Exercise Angkor Sentinel 2027” adı verilen ortak askeri tatbikat düzenleyecek. Tatbikatın, iki ordunun birlikte çalışma ve afetlere müdahale kapasitesini geliştirmeyi amaçladığı belirtildi.

Ancak askeri işbirliğindeki bu yeni sayfa, iki ülke arasındaki sorunların ortadan kalkmasından çok, Washington’ın Çin karşısındaki stratejik hesaplarının ağır basması olarak değerlendiriliyor.

Kamboçya, ABD ile ortak tatbikatları 2017 yılında askıya almıştı. Aradan geçen yıllarda Phnom Penh yönetiminin Pekin ile siyasi ve ekonomik ilişkilerini derinleştirmesi Washington’ın rahatsızlığını artırdı. Özellikle Tayland Körfezi kıyısındaki Kamboçya deniz üssünde Çin’in gerçekleştirdiği kapsamlı modernizasyon çalışmaları, ABD’nin bölgedeki nüfuz mücadelesine ilişkin kaygılarını daha da büyüttü.

Washington, Çin’in söz konusu üste özel ve kamuoyuna açıklanmayan ayrıcalıklara sahip olabileceğinden şüphelendi. Kamboçya ise bu iddiaları defalarca reddetti.

ABD’nin Kamboçya’ya yönelik eleştirileri yalnızca Çin ile sınırlı da kalmadı. Washington, Phnom Penh yönetiminin insan hakları sicilini, siyasi muhaliflere ve hükümet eleştirmenlerine yönelik baskıları da uzun süredir eleştiren taraf oldu.

Hak örgütleri, Başbakan Hun Manet’in liderliğindeki iktidarın muhaliflere yönelik baskılarında yargı mekanizmasının da kullanıldığını savunuyor. Buna rağmen Washington’ın şimdi aynı yönetimle yeniden kapsamlı askeri işbirliğine yönelmesi, ABD’nin demokrasi ve insan hakları söylemlerinin jeopolitik çıkarlarla karşı karşıya kaldığında ne kadar esneyebildiğini bir kez daha ortaya koyuyor.

Başbakan Hun Manet, 14 Ağustos’ta ABD Savaş Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge A. Colby ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından, Kamboçya-ABD ilişkilerinde olumlu ivme yakalandığını söyledi. Hun Manet, Angkor Sentinel tatbikatının yeniden başlatılması ve Kamboçya Silahlı Kuvvetlerinin kapasitesinin geliştirilmesine yönelik işbirliğinden memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Hun Manet, ortak tatbikatların yalnızca askeri kapasiteyi geliştirmediğini, aynı zamanda iki ülkenin silahlı kuvvetleri arasında dostluğu güçlendiren bir köprü olduğunu savundu.

ABD Pasifik Filosu Komutanı Amiral Steve Koehler de ağustos ayında Kamboçya Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı General Vong Pisen ile görüştü. Görüşmede, 2017 yılında askıya alınan ikili deniz tatbikatlarının da yeniden başlatılması yönünde planlar ele alındı.

Böylece Washington ile Phnom Penh, yıllardır biriken siyasi ve insan hakları anlaşmazlıklarının üzerine askeri işbirliğiyle yeni bir kapak kapatmaya hazırlanıyor.

Çin’in Kamboçya’daki etkisinin artması ise bu dönüşün arka planındaki en belirgin unsur olarak öne çıkıyor. Washington’ın yıllardır eleştirdiği Phnom Penh yönetimiyle yeniden askeri yakınlaşmaya gitmesi, bölgede jeopolitik rekabet kızıştıkça ilkelerin yerini stratejik hesapların alabileceği yorumlarını güçlendiriyor. (İLKHA)